Eiderdons
In IJsland is het verzamelen van eiderdons een van de oudste en waarschijnlijk ook de meest subtiele bezigheid in de landbouw. Het is eerder een cultiveren dan boeren. Wij zorgen voor de eidereenden, letten op dat ze ongestoord blijven en we beschutten ze tegen roofdieren.
aldus: Arni Snaebjoernsson (IJslandse landbouworganisatie).
Eiderdons waarvoller dan goud
Eiderdons is een uiterst uniek luxueus "eerste klas product" van de natuur. Het is een geschenk van de pooleenden aan de bewoners van de poolcircel. Het is iets unieks.
Eidereenden leven ergens ver weg in de felle vrieskou van de Poolzee. Ze zijn zeer schuw. Gedurende de tijd dat ze eieren leggen, leggen ze hun schuwheid voor de mens een poos af. Niet voor alle mensen, maar alleen voor de mensen van een bepaalde familie, de familie die al voor hun moeder zorgde. De gastfamilie die uit mensen bestaat, bereidt de nestbouw van de eidereenden, die hen ieder jaar bezoeken, zorgvuldig voor. Kuilen of niet meer gebruikte autobanden worden met hooi bekleed. Iedere eidereend neemt een van de nesten in zijn bezit. Door het hormoonporoices tijdens de rui zit hun buikdons nog zeer los. Dit dons is in de extreme kou tussen de ijsbergen en de vulkanen volmaakt gerijpt. Door het uittrekken van de veren verandert de eend het nest van hooi in een weldadig donsparadijs, klaar voor de eieren. Rondom deze vredige wereld loert echter de dood. Op de rotsen en in de bomen zitten de hongerige zeeadelaars, eregens in de duisternis zie je de schaduwen van vossen, die op de loer liggen. Eeiren en jonge eenden zijn voor hen en lekkernij.
De boer zal daarom in de koude nachten met het geweer in de aanslag op zijn knieen doorbrengen. Maar hij verdedigt de eidereenden niet alleen met het geweer. Als de eendenmoeders hun nesten verlaten om te drinken, vervangt hij de vochgtige dons zorgvuldig voor nieuw hooi. Vocht laat de eieren verrotten.
De biografieen van bepaalde eendenfamilies zijn eng verbonen met de levensloop van bepaalde boerenfamilies. Dat is net zo uniek als de kwaliteit van dit dons.
Het verschil met ander dons is dat de separate veertjes niet losjhes aan elkaar hangen, maar ze klonteren samen, zodat ze door de wind niet weggewaaid worden. In heel hun bestaan zijn ze antwoord op de bitterew kou. Wie een van deze aan elkaar gekleefde eiderdonsjes in de hand neemt, beleeft iets magisch. Er ontwikkelt zich meteen een zacht warmtegevoel dat de huid stimuleert alsof je moederliefde voelt.
De dag komt dat de eendenfamilie naar het eater waggelt en de huisdieren wer in schuwe wilde dieren veranderen.Wat ze achterlaten is een kostbaar geschenk aan hun gastheren en beschermers: kleine niete hoopjes van het kostbaarste dons. Gram voor gram worden ze verzamelt en naar een verzamelplaats gebracht. Het dons is door uitwerpselen, hooi en zand verontreinigd. Met ervaren menselijke hand wordt het gereinigd. De grootte van de oogst varieert van jaar tot jaar en daardoor ook de prijs op de wereldmarkt.
De kostbaarheid van de natuur is waardevoller dan goud.
